Dotacja na remont zabytkowej kamienicy w Toruniu - wniosek do 30 listopada

Remont elewacji, okien albo dachu w zabytkowej kamienicy trzeba uzgodnić z konserwatorem zabytków. Toruń co roku dopłaca do takich prac z budżetu miasta. Zasady opisuje uchwała nr 952/18 Rady Miasta Torunia (tekst jednolity: Dz. Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2024 r. poz. 5899). Poniżej wyjaśniamy ją krok po kroku z perspektywy zarządu wspólnoty.

Czy wspólnota może dostać dotację

Tak. Według § 3 uchwały wniosek może złożyć osoba fizyczna albo jednostka organizacyjna, która ma tytuł prawny do zabytku. Formularz miasta wprost przewiduje dla wspólnot mieszkaniowych kopię uchwały o powołaniu zarządu.

Budynek musi być zabytkiem w jednym z dwóch sensów: wpisanym indywidualnie do rejestru zabytków albo ujętym w gminnej ewidencji zabytków. Od tego zależy, jak duża może być dotacja. Liczy się też położenie. Na przykład historyczny układ urbanistyczny Bydgoskiego Przedmieścia i Rybaków jest wpisany do rejestru zabytków, więc kamienica z gminnej ewidencji w tym obszarze może dostać wyższy procent niż podobny budynek poza nim.

Status sprawdzamy w rejestrze zabytków województwa, w gminnej ewidencji i w razie wątpliwości w Biurze Miejskiego Konserwatora Zabytków.

Ile można dostać

Procenty z § 6 uchwały nr 952/18 liczy się od tak zwanych nakładów koniecznych. To zamknięta lista prac z § 5, m.in.: ekspertyzy i badania konserwatorskie, dokumentacja i projekt budowlany, odnowienie tynków i okładzin elewacji z historyczną kolorystyką, okna z ościeżnicami i okiennicami, drzwi zewnętrzne, więźba i pokrycie dachu, rynny, izolacja przeciwwilgociowa oraz instalacja przeciwpożarowa i odgromowa. Dotacja obejmuje prace prowadzone w roku po złożeniu wniosku.

Słowo „do” jest ważne. Pula jest ograniczona: w 2026 r. miasto rozdzieliło 1 000 000 zł na 12 dotacji, a wniosków wpłynęło 36 (torun.pl, 2026). Pojedyncze kwoty wynosiły od 10 000 do 150 000 zł. Rok wcześniej 16 dotacji na łącznie 950 tys. zł wybrano spośród 42 wniosków (torun.pl, 2025).

Termin 30 listopada

Wniosek na prace w danym roku składa się do 30 listopada roku poprzedniego (§ 7 ust. 2 pkt 1). Na prace w 2027 r. termin mija więc w poniedziałek 30 listopada 2026 r. Decyduje data wpływu do Urzędu Miasta Torunia, nie data nadania listu. Wniosek składa się na papierze, osobiście lub pocztą: w Biurze Miejskiego Konserwatora Zabytków przy ul. Podmurnej 2/2a albo w Punkcie Informacyjnym urzędu przy ul. Wały gen. Sikorskiego 8.

Uchwała przewiduje też inne terminy:

• prace trwające dłużej niż rok - wniosek do 30 maja roku, w którym dotacja ma być udzielona
• drugi nabór do 30 kwietnia, ale tylko gdy zostaną wolne pieniądze - informacja pojawia się w BIP
• jeden wniosek na jeden zabytek w naborze - dwa wnioski na ten sam budynek nie są rozpatrywane
• braki formalne trzeba uzupełnić w 7 dni od wezwania

Jakie dokumenty przygotować

Lista z § 8 uchwały i z formularza miasta:

• wniosek na formularzu Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków
• decyzja o wpisie do rejestru zabytków - jeśli budynek jest w rejestrze
• dokument tytułu prawnego, np. odpis z księgi wieczystej
• kopia uchwały o powołaniu zarządu wspólnoty
• pozwolenie konserwatora (rejestr) albo uzgodnienie programu prac (gminna ewidencja)
• pozwolenie na budowę albo zaświadczenie, że nie jest potrzebne
• szczegółowy kosztorys i harmonogram finansowo-rzeczowy
• oświadczenie o prowadzeniu lub nieprowadzeniu działalności gospodarczej w budynku
• kolorowe zdjęcia obecnego stanu - na papierze i na nośniku

Kopie potwierdza się „za zgodność z oryginałem”. We wniosku trzeba też wpisać prace przy budynku z ostatnich 5 lat i inne źródła finansowania. Pozwolenie konserwatora i kosztorys wymagają czasu, dlatego zaczynamy na kilka miesięcy przed terminem. Wcześniej warto też, by właściciele podjęli uchwałę o remoncie i o tym, skąd wspólnota weźmie wkład własny, np. z funduszu remontowego.

Jak komisja ocenia wnioski

Kompletne wnioski ocenia komisja powołana przez Prezydenta Miasta. Na nabór 2027 zasady punktacji ustaliło zarządzenie nr 263/2026. Każdy członek komisji przyznaje najwyżej 30 punktów za pięć kryteriów: dostępność efektu i znaczenie dla wizerunku miasta, ratowanie zabytku, znaczenie historyczne budynku, kompletność prac i udział środków własnych.

Z tej punktacji wynikają dwie praktyczne wskazówki. Prace przy elewacji frontowej, razem z oknami i drzwiami, dostają najwyższą ocenę za dostępność (10 pkt), klatka schodowa czy sień 2 pkt, a prace niewidoczne z zewnątrz, np. stropy, więźba czy fundamenty, tylko 1 pkt. Wkład własny lub pieniądze z innych źródeł powyżej 70% kosztów to 4 pkt, a wniosek o 100% dotacji to 0 pkt w tym kryterium.

Od przyznania do rozliczenia

Prezydent w ciągu 90 dni od terminu składania wniosków przedstawia Radzie Miasta projekt uchwały, a dotacje przyznaje Rada (§ 11). Nabór na 2025 r. rozstrzygnięto na sesji 13 lutego 2025 r. Potem Prezydent zawiera ze wspólnotą umowę. Kto nie podpisze jej w 14 dni od otrzymania projektu, rezygnuje z dotacji (§ 12).

Szczegóły wypłaty i rozliczenia określa umowa. Ogólne zasady wynikają z ustawy o finansach publicznych. Dotację wykorzystuje się, płacąc za wykonane prace. Część niewykorzystaną do końca roku zwraca się do 31 stycznia następnego roku, a gdy umowa wyznacza krótszy termin wykorzystania - w 15 dni po jego upływie (art. 251). Pieniądze wydane niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrane w nadmiernej wysokości zwraca się z odsetkami jak od zaległości podatkowych (art. 252).

W praktyce oznacza to: prace zgodne z pozwoleniem, faktury i protokoły odbioru w porządku, wykonawca wybrany z kilku ofert. We wniosku wspólnota oświadcza, że wybierze najkorzystniejszą ofertę w przejrzysty sposób.

Inne źródła dla budynku z rejestru

Kamienica wpisana do rejestru może starać się o pieniądze także z innych miejsc. Łącznie wszystkie dotacje nie mogą przekroczyć 100% nakładów koniecznych (ustawa o ochronie zabytków, art. 82).

• Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego - do 50%, wyjątkowo do 100%, wniosek do 15 grudnia roku przed pracami (w edycji 2026: do 15 grudnia 2025 r.)
• Minister Kultury - program „Ochrona zabytków”, w edycji 2026 nabór od 6 października do 5 listopada 2025 r.
• wojewódzki konserwator zabytków - dotacje z budżetu państwa (art. 74 ustawy)

Zasady województwa opisuje uchwała Sejmiku nr XXXV/508/21 ze zm., a terminy edycji 2027 programu ministra sprawdzamy na bieżąco na stronie ministerstwa. Jeśli w kamienicy są jeszcze piece, osobno działa program PGE Toruń: w 2026 r. na Starówce i Bydgoskim Przedmieściu 400 zł za kW (samo c.o.) lub 500 zł za kW (c.o. i ciepła woda), najwyżej 35 000 zł. Opisujemy go w artykule o przyłączeniu do ciepła PGE.

Co robi zarządca

Sprawdzamy status budynku w rejestrze i w gminnej ewidencji, zanim zarząd zamówi projekt. Planujemy remonty z dofinansowaniem tak, żeby pozwolenie konserwatora i kosztorys były gotowe przed 30 listopada, i pilnujemy tego terminu. Przygotowujemy wniosek z załącznikami, a po przyznaniu dotacji - umowę, dokumenty z odbiorów i rozliczenie. Zarząd widzi postęp sprawy i dokumenty na bieżąco we Wspólneo. Nie obiecujemy, że dotacja zostanie przyznana, bo decyduje Rada Miasta - dbamy o to, żeby wniosek był kompletny i dobrze oceniony. Prowadzicie zabytkową kamienicę? Zacznijcie od bezpłatnej wyceny.